TEP  /  STEMMEN UIT DE REGIO

Stemmen uit het Caribisch gebied en Suriname over theatereducatie, culturele ontwikkeling en de noodzaak van een regionale theaterdocentenopleiding.

Aruba

Vicky Arens-Tjon-A-Tjoe

Cas di Cultura · Aruba

In een tijd waarin we op de eilanden steeds bewuster worden van onze geschiedenis en onze ‘roots’, is het essentieel om jongeren en het publiek hier op een creatieve en toegankelijke manier bij te betrekken. Expressie, theater en muziek worden hiervoor nog te weinig benut. Het is dan ook geweldig dat initiatieven zoals TEP, het Theateropleidersakkoord en Meer Muziek (en creativiteit) in de Klas met ons in dialoog zijn om paden te creëren naar meer interactie met de kunsten. Wel is een stevige basisinfrastructuur noodzakelijk om deze initiatieven ook echt te kunnen uitvoeren.

Amy Lasten †

Theaterprofessional Aruba

De behoefte aan een eerstegraads theateropleiding op Aruba is groot. We hebben op Aruba drie eerstegraads theaterdocenten en vijf tweedegraads theaterdocenten die actief zijn. Twee anderen zijn niet meer actief. Dus er wordt steeds een beroep gedaan op dezelfde docenten. Vaak worden docenten met een dans-, muziek- of beeldende discipline ingezet om theater te geven in het middelbaar onderwijs. Dezelfde docenten worden na een volle dagtaak op school gevraagd om ook in de buurten theaterprojecten te draaien.

Het belang van kunstzinnige vorming en creativiteitsontwikkeling, waaronder theater, wordt steeds meer onderkend. Nieuwe projecten worden ontwikkeld en bijna kan men spreken van roofbouw op de beschikbare theaterdocenten. Een verkorte theaterdocentenopleiding zal zeker een uitkomst bieden.

Daylan Krozendijk

Theaterdocent · Aruba

Sinds ik zeven jaar geleden terugkeerde, heeft mijn werk als theaterdocent geen seconde stilgestaan. Ons eiland bruist van verborgen talent, van aanvragen voor theaterlessen, projecten en nascholing, en van een duidelijke roep om nieuwe theaterproducties. De mogelijkheden zijn eindeloos, maar de mensen om dit op te pakken zijn schaars. Daarom vind ik TEP zo belangrijk en onmisbaar voor de eilanden.

Bonaire

Segni Bernardina

Bonaire

Bonaire heeft een groeiende behoefte aan gekwalificeerde professionals in de kunst- en cultuursector. Deze personen moeten niet alleen les kunnen geven in disciplines zoals drama, muziek, dans en zang, maar ook in staat zijn om te functioneren als producenten, projectschrijvers en makers. Om in deze behoefte te voorzien, wordt een verkorte kunst- en cultuuropleiding opgezet op hbo-niveau.

Deze verkorte kunst- en cultuuropleiding biedt een directe oplossing voor het tekort aan gekwalificeerde docenten en culturele professionals op Bonaire. Door middel van een praktijkgerichte en breed opgezette opleiding krijgen studenten de kans om zich te ontwikkelen binnen de culturele sector, met doorstroommogelijkheden naar een hoger opleidingsniveau. Dit draagt bij aan de culturele verrijking en gemeenschapsopbouw van Bonaire.

Curaçao

Milushka Birge

Regisseur en theaterdocent · Curaçao

Op dit moment is er geen structurele opleiding voor dramadocenten die geworteld is in de Caribische context. Een groot deel van het onderwijs, met name het basisonderwijs, biedt geen drama aan.

Drama is goed voor de persoonlijke ontwikkeling van het kind. Hiermee wil ik zeggen dat kinderen van jongs af aan moeten leren over hun eigen identiteit, geschiedenis en meertaligheid. Onderwijs is meer dan een kenniscentrum. Scholen moeten kinderen en jongeren ook leren over hun identiteit en hen stimuleren om deel te nemen aan hun maatschappij. Niet alleen met hun hoofd, maar ook met hun hart en ziel.

De eilanden delen een koninkrijksband, maar missen een gezamenlijk cultureel-educatief platform. Deze opleiding creëert dat platform. Het is een investering in culturele autonomie en in koninkrijksbrede verbondenheid.

Het gaat ook om het ontwikkelen van een theaterpedagogiek waarin tradities, muziek, dans en verhalen van de eilanden centraal staan. Het is belangrijk voor ons eigen cultureel erfgoed dat de mens meer centraal staat en dat cultuur meer is dan populaire massa-activiteiten.

Als je jongeren of kinderen in de klas vraagt: ‘Wat vind jij?’, is het meest gegeven antwoord: geen antwoord. Ze halen hun schouders op, alsof ze willen zeggen: ‘Ik weet het niet.’ Ze kijken weg.

Dit doen ze niet omdat ze geen mening hebben, maar omdat ze zelden geleerd hebben dat hun mening er mag zijn.

Onze kinderen durven niet te falen en durven daardoor ook niet te proberen. Ze praten zacht als ze een vraag moeten beantwoorden, of kijken weg. In drama leren we ze dat falen niet het einde is, maar juist het begin van een scène.

Burgerschap en weerbaarheid zijn woorden die tegenwoordig te pas en te onpas worden gebruikt. Woorden die iedereen ineens moet begrijpen. Maar hoe kunnen we verwachten dat onze opgroeiende kinderen en jongeren straks volwaardige burgers zijn in een democratie, als ze op school nooit hebben geleerd om hun stem te gebruiken?

Drama en expressie geven aan wie je bent of wie we zijn, is geen bijvak. Het is de basis van identiteit en burgerschap.

In de Caribische context zien we een generatie die beleefd en respectvol is opgevoed, onder andere vanuit religieuze tradities, maar daardoor ook geleerd heeft om zich niet te uiten.

Zolang onze jongeren fluisteren als ze hun mening moeten geven, is er geen sprake van culturele identiteit.

“Dit doen ze niet omdat ze geen mening hebben, maar omdat ze zelden geleerd hebben dat hun mening er mag zijn.”

Nancy Winklar

Boost Caribbean Foundation · Curaçao

Wat wij nodig hebben op Curaçao zijn culturele ambassadeurs die structureel werken aan het ecosysteem. Een driedelig programma is hiervoor nodig: 1. Een opleiding tot theaterdocent die jongeren cultureel bewust maakt, maar ook in beweging brengt. 2. Modules, bijvoorbeeld voor cultureel ondernemerschap, met open inschrijvingen, zodat meer professionals zich kunnen inzetten als sociaal-cultureel ambassadeur. 3. Nascholing voor de bestaande docenten en theatermakers die een gedragen nationaal programma vertegenwoordigen met thema’s voor de versterking van het culturele informele ecosysteem.

TEP is hierin een waardevolle partner met de ervaring en structuur om dit samen met lokale partners in de lokale context te realiseren.

Maaike Kempers

Jeugdtheaterschool Drazans · Theateropleidersakkoord

Ik zie een regionale theaterdocentenopleiding als een belangrijke investering in de toekomst van onze (ei)landen. Hiermee creëren we de voorwaarden voor een sterkere culturele, educatieve en maatschappelijke infrastructuur. We kunnen blijven investeren in tijdelijke projecten, maar zonder professionele opleiding bouwen we niet duurzaam aan kennis, kwaliteit en continuïteit. Dan blijft expertise afhankelijk van enkele individuen en verdwijnen ervaringen, netwerken en opgebouwde kennis vaak weer na afloop van een project. Het blijft kwetsbaar.

Een regionale opleiding maakt het mogelijk om door te bouwen: aan vakmanschap, aan kwaliteit in het onderwijs, aan culturele ontwikkeling en aan een stevig netwerk van professionals dat blijvend verbonden is aan de eilanden. Door mensen lokaal op te leiden, geven we talent de kans zich te ontwikkelen binnen de eigen taal, cultuur en gemeenschap. Daarmee versterken we niet alleen het kunst- en cultuurveld, maar investeren we ook in een nieuwe generatie professionals die anderen kunnen inspireren, begeleiden en laten groeien.

Theater heeft de kracht om mensen te verbinden, jongeren zelfvertrouwen en een podium te geven en maatschappelijke vraagstukken bespreekbaar te maken. Juist op Curaçao en de andere (ei)landen liggen hier nog veel kansen om die kracht te benutten. Theaterdocenten kunnen een belangrijke rol spelen in scholen, wijken, zorg- en welzijnsorganisaties en culturele instellingen. Zij creëren ruimte voor ontmoeting, dialoog, talentontwikkeling en actieve deelname aan de samenleving.

Een regionale theaterdocentenopleiding leidt daarom niet alleen op voor een beroep, maar ook voor een bredere maatschappelijke rol. De afgestudeerden kunnen hun expertise inzetten binnen onderwijs, cultuur, welzijn, zorg en gemeenschapsontwikkeling. Zo investeren we niet alleen in een beroepsgroep, maar in mensen die blijvend verschil kunnen maken op de eilanden en bijdragen aan een samenleving waar kennis, talent en creativiteit wordt doorgegeven.

“Zonder professionele opleiding bouwen we niet duurzaam aan kennis, kwaliteit en continuïteit.”

Laura Quast

Theaterdocent · Curaçao

Wij, theaterdocenten, zijn als een roepende in de woestijn. Men valt steeds terug op een beperkt aantal theaterdocenten. Het grote probleem is dat het zeer beperkte aantal afgestudeerden aan een theateropleiding maakt dat scholen ook aan CAV-docenten die in andere disciplines, zoals dans, muziek of beeldende vorming, opgeleid zijn, vragen om het onderdeel drama/theater in het CAV-programma van de school te verzorgen.

Dit nijpende gebrek aan bevoegde theaterdocenten maakt dat het ook wel eens voorkomt dat aan een regisseur die succesvol is geweest in een aantal populaire theaterstukken, wordt gevraagd om in de CAV-lessen als dramadocent op een school voor het voortgezet onderwijs het onderdeel drama te verzorgen. Dit gebeurt niet als regel, maar het komt voor. Het dramaonderdeel van het CAV-programma in het onderwijs wordt vaak zelfs niet gegeven bij gebrek aan bevoegde dramadocenten.

Momenteel zijn er wel in veel buurten activiteiten op theatergebied voor de jeugd. We hebben de Drazans Jeugdtheaterschool, waar een aantal theaterdocenten zeer actief zijn met jeugdprojecten in de wijken. Elisa Academy, opgezet door een theaterdocent, heeft ook een aanbod aan theateractiviteiten voor kleuters tot en met tieners. Er is ook een opleiding opgezet door Albert Schoobaar, ‘Kas di Teatro’, met als doelgroep jongvolwassenen. Die heeft niet alleen als doel dat jongeren zich bekwamen in theater, maar is ook gericht op hun sociale vorming en kennis van de cultuur en samenleving.

Wel ontbreekt er op Curaçao een opleiding voor eerstegraads theaterdocenten. Het is van belang dat er een peiling plaatsvindt om duidelijk te krijgen hoe groot de behoefte aan theaterdocenten is, want ook op sociaal gebied kunnen theaterdocenten worden ingezet.

Suriname

Ann Hermelijn

Creative Project Services · Suriname

TEP is voor mij belangrijk omdat ik uit eigen ervaring weet hoeveel verschil een goede culturele professional kan maken. Ik geloof in mensen die niet alleen mooie ideeën hebben, maar ook weten hoe ze die ideeën kunnen realiseren, mensen kunnen verbinden en anderen mee kunnen nemen. Door TEP bouwen we aan professionals die niet alleen hun eigen plek in de culturele sector vinden, maar ook helpen om die sector verder te ontwikkelen.

Marjory Helstone

Opleidingscoördinator pre-bachelor · Conservatorium Suriname

Er is in Suriname een generatie kunstenaars die haar talent in de praktijk heeft gevormd. Maar nu is men op zoek naar verdieping, erkenning en aansluiting bij het professionele kunstonderwijs.

Ernie Wolf

Afro-Surinaamse cultuurgroep Okubua

Heb zeker twee personen die interesse hebben in deze opleiding.

Robbins Anoewaritja

Inheemse cultuurgroep Paremuru

Ik ben erg geïnteresseerd, er zijn vanuit mijn groep twee mensen beschikbaar.

Brigitte Atma

Javaanse cultuurgroep Sekarin Renonce

Waar en wanneer gaat dit plaatsvinden, wat zijn de details? Ik ben erg geïnteresseerd.

Darell Geldorp

NAKS · Afro-Surinaamse cultuurorganisatie

Ik heb vijf mensen die geïnteresseerd zijn, we zijn veel bezig met theater. Dat er steeds mensen uit het buitenland moeten komen is ingewikkeld. Het zou prettiger zijn als er lokaal mensen opgeleid worden die dit gaan aanbieden.